Hedef belirleme, hedef kitleyi belirleme ve tanımlama, hedef kitleye ulaşılabilecek en doğru iletişim yolunu seçme, pazarlamanın aşamalarında en etkili kavramlardan birisi olan duygu dürtülerinden “şaşırtma” kavramını kullanma, iletişimi etkileşime dönüştüren geri dönüşü sağlama, alınan geri dönüş olumlu ise yol gösteren ikinci gönderinin yapılması ve sonuç; %21 oranında olumlu sonuçlanan oldukça başarılı bir reklam/pazarlama.

Tebrikler Rabarba

Paylaş / Yer imi

Kısa bir süre önce gelen “reklam içerikli” maile canım fena halde sıkılmış, hemen gönderen adrese veryansın etmiştim. Spam mail gönderdiğiniz yetmiyormuş gibi, ilgi alanım dahi değil diyordum mailde. Gelen cevap mailinde, özür ile başlayıp, amaçlarının spam yapmak olmadığını, blogumda ilgili içerikler bulunduğunu ve konuyla ilgili olabileceğimi düşünerek gönderdiklerini söyleyen arkadaş, mailin mahcup bir eda ile yazıldığını fazlasıyla hissettirmiş olacak ki, aşırı tepki verdiğimi düşünerek gönderdiğim mailden utandım.

Mail adresimi nereden bulmuşlar, bilemiyorum. Demek ki bir yerlerde listeye dahil olmuşum. Yakın bir zamanda “izinli pazarlama dönemi bitiyor” gibi bir yazı okumuştum, bulabilseydim kaynak verecektim. İlgimizi çeken reklamlar için izin alınmaya gerek kalmadığı bir döneme girildiğinden bahsediliyordu. Haklılık payının yüksek olduğunu fark ettim. Eğer, ihtiyacım olan ya da olabilecek bir içeriğe sahip ise, tepki vermiyor, hatta linklerine tıklayıp, sitelerine gidiyorum. Bunun aksi bir durumu düşündüğümüzde ise, hemen tepki veriyorum. Ki bu, en tabii hakkım. Lakin, kantarın topuzu biraz fazla kaçmıyor mu?

Birkaç gün önce benzer bir olay sonrası “linç kampanyası(!)” başladı.

Defacto’dan birçok kişiye mail gitti, mail adresleri Bcc yerine To’ya eklenmiş sanırım. Önemli bir hatadır, mail adreslerinizin başka spam mail listelerine kayıt olma riski var. Sizin yerinizde olsam ben de bir hayli kızardım. Ama bunu “ifşa etmek” yerine direk kendilerine ulaştırmak daha güzel olmaz mıydı? Başlatılan “linç kampanyasından(!)” hem marka, hem bu işi yapan ajans zarar görüyor. “Hatalarını anlasınlar” demek, “linç kampanyasını(!)” haklı göstermiyor.

Aynı durumda siz de olabilirdiniz ya da halen olabilirsiniz. Ok yaydan çıkmış, geri dönüşü yok. Muhtemel senaryolar arasında, marka ile ajans arasında bir hayli gerginlik olması, belki ajansın müşterisini kaybetmesi durumu var. İki taraf da derslerini almış olacaklar ama hangimiz, günlük hayatımızdaki hatalarımızın bedelini bu kadar ağır ödüyoruz?

Gelen bir mail ve gelmesi muhtemel maillerden rahatsız olduk diye verdiğimiz tepkinin ucu nerelere uzanıyor, fark etmiyoruz. Empati kavramını, günlük hayatımıza dahil edelim, vereceğimiz tepkiler öncesinde iki kez düşünelim. http://hakperest.org/2011/01/30/sosyal-medya-anlik-tepki-araci/ yazımda da belirttiğim üzere, sosyal medyayı, anlık tepki aracı olarak kullanıyoruz lakin kantarın topuzunu da kaçırmamak gerek.

Önemli Not: “Firmadan az önce bir mail geldi. Gönderilen bu toplu mailin kesinlikle Defacto ile alakası olmadığını ve bunu yapanların tespiti için gerekli hukuki süreci başlattıklarını belirtiyorlar.” diye bir bilgi aktarıldı. http://ff.im/MFOVz

Daha önemli not: Olayın boyutunun nerelere dayandığını araştıran birisinin klavyesinden açıklama ve yorumlar var. http://www.simtoalev.com/bir-sosyal-medya-faciasi-da-defactodan/ Ciddi bir araştırma sonucu yapılan, üsluptaki tonlamaya son derece dikkat edilmiş bir yazıyı okumanızı tavsiye eder, yazan arkadaşı tebrik ederim.

Paylaş / Yer imi

Bir süre önce, bir markanın yeni çikolatalı bisküvisi çıktı. Markette görsem, “acaba nasıldır?” diye soru işaretleriyle “denemek/tatmak” için alabileceğim bu ürünü, televizyondaki reklamı sayesinde ikram edildiğinde dahi yiyemez oldum.

Reklamda, üründen çok pazarlama aracı olarak kullanılan erkek figüranlar ön plandaydı. Bir aile ortamında izlenmeyecek kadar müstehcenlik içeren bu reklam, sosyal medyada günlerce konuşuldu. Hatta şu günlerde, bahsi geçen reklamda oynayan figüranların, markanın fabrikasında bisküvi yapmak için Türkiye’ye gelmesi ve bu durumdan iyice prim yapmaya çalışan markanın, sosyal medyada aktif genç kızları davet etmesi sonucu konu tekrar trend olmaya başladı.

Markanın, bu reklamı hangi kafayla yaptı(rdı)ğını çok merak ediyorum. Hedef kitlesini ise ayrıca merak ediyorum. “Reklamın iyisi kötüsü olmaz” ifadesinin gerçekliğine mi inanmışlar acaba, merak içindeyim.

Markanın, reklamda erkek figür oynatması, izleyiciyi ters köşe yapması nedeniyle etkisi büyük oldu. İzleyici niçin ters köşe oldu? Çünkü bugüne kadar ön plana hep kadın figürler çıkarılırdı. Bilinçaltı beklenti buna göre şekillendirilmişti. Kadın figürlerin üründen çok ön planda çıkması meşrulaştırılma çalışmaları devam ederken, bunlara bir yenisi daha ekleniyor gibi. Umarım, düşündüğüm gibi olmaz.

Pazarlama aracı olarak kadın figürüne ne kadar karşı isem, erkek figürüne de o kadar karşıyım. Ki, bu reklamdan sonra erkek figürüne daha fazla karşıyım, çünkü etkisinin bu kadar alçak olacağını tahmin etmemiştim.

Araştırmaya göre gün içerisinde, cinsellik, erkeklerin kadınlara göre daha fazla aklına geliyormuş. Bu durum, yadırganabilecek bir şey değil, yaratılışları gereği bu şekilde. Aynadaki yılan görüntüsü ısıramayacağı gibi, ateşin aksi dahi yakmaz. Aklına gelmesi ile üzerinde düşünmesi ve hatta bunu dillendirmesi yadırganabilir. Bir erkeğin, bir kadından cinsel tema üzerinde bahsetmesi midemi bulandırır. Cinsellik, yaşanılan kişiler arasında mahrem bir konudur, en adi bir ilişki dahi olsa.

Bu durumun tersi için de aynı şeyleri söylemek mümkün ve hatta daha fazla midemi bulandırıyor. Daha fazla olma sebebi, kadınların iradelerinin daha güçlü olması ve bu kadar az düşündükleri halde dillendirmeleri oldu. Bir de, o kadar masum görünen portrelerin yıkılışını izlerken hissettiğim hüzün.

Önceki paragrafta bahsettiğim şey, birkaç kişi arasında konuşulması idi. Bir de, bir anda binlerce kişiye ulaşabildiğimiz sosyal medyada böyle konuların konuşulması, markadan tamamen soğuttuğu gibi, bilumum kızlardan ve hatta evlilikten dahi soğuttu beni. Düşünüyorum da, evlendiğimde eşimin böyle bir şeyi, bırakın dillendirmeyi, düşünme ihtimali bile korkunç. Ya çocuklarım? Onların böyle bir şey düşünme ihtimalleri?

Olayı tek taraflı düşünmüyorum, aynı şekilde benim de eşim dışında bir ya da birden fazla kadını hayal etme ihtimalim de aynı şekilde korkunç geliyor. Bunun adına ister aldatma deyin, ister reklam(!) ya da muhabbet(!).

Bu hisler, yaratılışımızla birlikte bize verilmiştir, yok sayılamaz. Ben de tamamen sıfır olması mümkündür demiyorum lakin en azından bu tür davranışlardan uzak durulmalı diyorum. Yoksa, bunun bir sonraki aşamasında, ne saygı kalır, ne sevgi…

Evlilik; yuva kurmak, aile olmak ve kurulan yuvayı ayakta tutmak demektir. Evlilik, emek ister, korunmak ister. Sanmayın ki evlenmedik daha, şimdilik rahatız. Evlilik için emek, aklınız başınıza geldiği günden (âkıl baliğ) başlar. Dışarıdan yeterince düşman saldıracaktır, egonuz da bu düşmanlara çok zaman destek verecektir. Çünkü iki farklı dünya yan yana gelip, bir olmaya çalışıyor. Bir de bu tür davranışlar olursa, ne yuva kalır, ne iç huzur…

Bugüne kadar benzer bir tepki duymadım hemcinslerimden. Çünkü bu tepki bir tabu. Eğer tepki verirlerse, kıskanıyor olacaklar. Ben bu figüranları kıskanmıyorum demeyeceğim, onlardan yakışıklıyım da demiyorum. Bu tür bir savunma söylemine ihtiyaç duymuyorum. Tepkimin gerekçesi, hakperest bir nazarla ifade etmeye çalıştığım durumun farkına varılmasını sağlamaktır.

Paylaş / Yer imi

Başlık biraz ağır gelmiş olabilir ama artık çok sıkıldım ve yazmadan edemedim. Bir projeniz olur, destek talep edersiniz çevrenizden lakin yalvarmazsınız, değil mi? Ya da olmaması gereken durum olarak belirtmeliyiz, “yalvarma” davranışını.

Markaların “yeni ve etkili” diye düşündükleri reklam mecrası, sosyal medya olarak karşımıza çıktı. Haksız da sayılmazlar. Bir kampanya başlattıklarında, sosyal medya takipçilerinin kafalarına kazınıyor bu markalar, “tiksinilmesi gereken markalar” listesine dahil oluyorlar bir çoğu. Niçin? Çünkü kimi zaman öyle abartılıyor ki, “yeter artık!” demekten kendinizi alamıyorsunuz. Paylaşılan, like atılan her şeyde bir reklam olursa, sosyal medya kısa zaman sonra ya ölür ya da başkalaşım geçirmek zorunda kalabilir.

Televizyonda ne zaman reklam görsek, gezmediğimiz kanal kalmıyor sanırım. İtiraf etmeliyim ki, kimi reklamlar, filmlerden/dizilerden daha güzel senaryolar ve oyunculuklarla karşımıza çıkabiliyor, bunları da zevkle ve merakla sonuna kadar izliyorum. Ama işte söylediğim gibi, “bazı reklamlar” bu kategoriye giriyor. Yani markalar, markamızı kafalara kazıyalım derken “olumsuz etki” bırakabileceklerini de düşünmeliler.

Yakın zamanda bir girişimcinin “Canon see me” sloganıyla başlattığı projesiyle Canon Fotoğraf makinesine sahip olma serüveni, oldukça “sempatik” bir süreçti, yüzlerce -belki daha fazla, emin değilim- kişinin desteğini alan arkadaşa, Canon firması, fotoğraf makinesi hediye etti.

Buna benzer bir proje ise, halen devam etmekte olan, bir reklam ajansında müdür yardımcısı diye bildiğim Cem Batu‘nun Lagune Coupe Benim Olacak isimli projesi oldu. Projeyi ilk incelediğimde, “dilencilik” diye tabir ettiğim davranış aklıma geldi ve oldukça sinir olmuştum. Blogunu biraz daha inceledikten sonra, “dilencilik” ön yargım kırılmış, bilakis “sempati” duymaya başlamıştım. Ön yargımın kırılmasında etkili olan sayfa, “köstekçiler” sayfası idi. Destek istiyordu lakin köstek olacak birileri de olursa bunu da saygıyla karşılayıp, blogunda yayımlayacağını söylüyordu. -Henüz hiçbir şey yok, kimse köstek mi olmadı, yoksa Cem Batu sözünde mi durmadı? Bilemiyoruz-

Projenin temasında ise, Lagune Coupe’nin “aşık olunacak araba” olduğu vurgulanıyor. Bu da ilk dikkatimi çeken şeydi. Lagune Coupe de hak etmiyor değil yani, bu övgüyü. :)

Proje, o kadar interaktif hazırlanmış ki, eğlenmemek elde değil. Kendi çektiği videolar, gelen destek videoları, yorumlar, .. Cem Batu’nun da hedefi bu zaten, önemli olan arabanın sahibi olmak değil, eğlenmek. Kendisini, başarılı bulduğum bu projesinden dolayı tebrik ediyor, desteklediğimi de belirtmek istiyorum. Az bir süresi kaldı lakin henüz hedeflerini tutturabilmiş değil tam olarak. Hayatımdaki düsturum, “başarı sonuç odaklı değildir, elden gelenin en iyisini yapmaktır” olduğundan dolayı kendisini “başarılı buluyorum.

Yazı, nereden nereye geldi. Sosyal medyadaki reklamlar, bıkkınlık vermeye başladı dedim, güzel şeylerden bahsettim. Sanırım bu sefer, olumsuz örnek vermek istemedim, “marka kötülemeye” girebilir. :) Ama bugünden sonra “tiksinilecek markalar” kategorisine girmek isteyen, bu yolda ısrarla ilerleyen markalar olursa, açık açık yazmaktan geri durmayacağım.

Markalar, son sözüm size! Olumlu etki, çabuk yitebilir lakin olumsuz bir etki suya atılan bir taşın yaydığı halkalar gibi büyüyerek artar.

Paylaş / Yer imi

Bugünlerde reklâmcılar, klişe tabirleri kullanmayı âdet edindiler. Bunlar kimi zaman bir atasözü, kimi zaman halk dilinde çok kullanılan bir ifade, kimi zaman ise bir deyim olabiliyor. Reklâmcıların birçoğunun yaptığı büyük hata ise “sınırsız” olmaları. Kime hitap ettiğini düşünmeden, karşıdakinin değerlerini yok sayarak onu ne kadar etkileyebileceğini düşünüyorlar, merak ediyorum.

Bir banka kartı reklâmından bahsediyorum. Reklâmlarını ilk gördüğümde benim de hoşuma gitmişti, çünkü düşünmeden karar vermiştim güzelliğine. Biraz düşündüğümde karşılaştığım gerçek, yüreğimi sızlattı. Kullanılan ifade ne amaçlıyor belki belli ama nereye dokunduğunu düşünen var mı hiç? “Babanız olsa bedava vermez”, “Babanız olsa taksit yapmaz”..

“Baban olsa yapmaz” ifadesi bir deyim olsa gerek, çok fazla kullanılıyor. Nerede, ne zaman çıkmış bilmiyorum, lâkin art niyet olduğunu düşünmesem de kullanılmaması gerektiği kanaati iyice yerleşti bende. Bu deyimi bir kök olarak almışlar, süsleyip süsleyip sunuyorlar. Halk içinde kullanılan anlamı elbette mecaz ama reklâmda gerçek anlamıyla kullanılmış. Gerçek anlamıyla kullandığımızda, ancak—Bediüzzaman’ın tabiriyle—Avrupa’nın ikinci yüzüne hitap edebilir. Ki; reklâmlar, müzikler, filmler, vs. şeyler bilinçaltına daha kolay giriyor, bu yüzden hatalı olan değerleri düzeltmek adına adımlar atılması gerekirken, böyle bir reklâma müsaade edilmesi, hiçbir tepki verilmemesi ne anlama geliyor? Uyu(tulu)yor muyuz? Öyle ki, Avrupa’nın ikinci yüzüne karşı bile bu reklâm ile çıkılmaz, çıkılmamalı. Tamir zordur, tahrip kolay. Biz tamir için uğraşmalıyız, zaten yeterince tahrip edilmiş ve tahribata devam ediliyor…

Aile bağlarımızı güçlendirmeye çalışırken maddiyatın araya girmesi/sokulması niçin? “Her şeyi maddede arayanların akılları gözlerine inmiştir, göz ise maneviyatta kördür” diyor Bediüzzaman. Babamla arama maddiyâtı sokmak isteyenin, ben de parmağımı gözlerine, burnumu işlerine sokarım.

Babalarımızla aramızdaki bağı yine Bediüzzaman çok güzel ifade etmiş, “Mâdem peder kimseyi değil, yalnız veledinin kendinden daha ziyâde iyi olmasını ister…” Kendisinden üstün olmasını isteyen bir kişiye—evlâdına—karşı reklâmdaki gibi davranmaz, değil mi babalar? Fıtraten böyle iken fıtratımıza ters bir reklâmla bize hitap edilmeye çalışılması ne kadar doğru? Ya da “pazarlama” niyetinden fazlası mı var bu reklâmı yapan ajansın, yaptıran firmanın?

Benim babam, faturama taksit yapmaz, hepsini kendisi öder. Bedava olarak bir cep telefonu değil bütün servetini verir, gözünü kırpmadan. İstesem/gerekse canını verir benim babam… Benim babam İslâmiyet’in güzellikleriyle donandığından, fıtratı bozulmamıştır ve bu yüzden böyle bir haslete sahiptir, davranışlarındaki güzellik İslâmiyet’ten dolayıdır. İslâm coğrafyası olan ülkemizde benim babam gibi nice babalar var, sayıları hep artıyor—kendimden biliyorum—ve hep olmaya devam edecek İnşallah…

Mü’min, müdakkik olmalı, olaylar karşısında muhasebe yapmalı ve yanlışlara karşı “müsbet hareket” çerçevesinde tepkisini koymalı.

MUSTAFA ALKAN
Yeni Asya ~ 27.12.2009

Paylaş / Yer imi