Herhangi bir konuda, haklı dahi olsanız karşınızdaki kişiye bağırıyorsanız, haklılığınızı kaybediyorsunuz. Bu durum, hakkını aramak için şiddete başvuranlarla benzer bir mantığın ürünü. Doğru kelimelerle, uygun bir ses tonuyla anlatmak istediğinizi anlatın, karşınızdaki kişi eğer sizi dinlemiyorsa bağırmak zaten çözüm değil. Bağırmak, bir yaptırım aracı olamaz, olmamalı. Hitabet ile hiçbir şekilde bağdaşmayan bu kavram, onur kırıcı bir harekettir.

Bir öğretmen, öğrencisine arkadaşlarının yanında bağırdığında, o öğrenci hatasının farkına varmak yerine, öğretmenine karşı bir kin duygusu üretir, o anda söylenen bir çok şeyi duymaz ya da algılamaz. Sadece o bağırışmanın ne zaman ve nasıl biteceğini düşünür.

Aynı şeyi yönetici-çalışan arasında da görmek mümkün. Yapılmayan bir işin cezası ya da yapılması gerekeni “bağırmak” zoruyla yaptırmak, yöneticinin otoritesine zarar verdiği gibi, çalışanının gözünde değerinin düşmesine sebep oluyor. Hatta, daha ileri boyutu, nefret oluşması durumunda ise, yapılan işten verim almak hayal olur, kısa bir süre içerisinde o çalışanın şirketten ayrılması gündeme gelir. Bu ayrılma durumu, verimin düşmesi nedeniyle işten çıkarılma ya da yöneticisine nefret duyan bir çalışanın yaşadığı her günün işkence haline gelmesi sonucu istifa etmesi olarak sonuçlanır. Bu sonuca bakıldığında, yönetici kişi bir çalışanını kaybetmiş, çalışan kişi ise işini. Yeni iş bulmak zor olmayabilir lakin işten ayrılan kişinin girdiği ortamlarda bu olaydan bahsetmesi, en büyük zararın yönetici kişiye olduğunu gösterir.

Bağırmak dışında bir yaptırımı olmayan bir yöneticinin, öğretmenin ya da her kim ise bu kişinin otoriteden söz etmesi mümkün değildir. Bir tartışma ortamında bağırmak yoluyla üste çıkmak isteyen kişinin konuya vâkıf olduğundan söz etmek çok zaman mümkün değildir. Kimi zaman laf cambazlarının sıkıştırdığı kişiler, birkaç kelam edebilmek adına sinirli bir halde yüksek sesle konuşabilir lakin bu durum, istisnaî bir durumdur. Ki, madem konuya hakimsiniz ve sizi dinlemeyip, laf cambazlığıyla üste çıkıyorlar, sizin orada konuşma amacınız nedir? Böyle bir ortama girmeyin ya da girdiyseniz, cahillerin sesinin yüksek çıktığı ortamda sessiz kalmaktır alim olabilmek.

Bağırmak, ikna için bir araç olamaz. Geçici bir etkisi vardır, alışkanlık düzeyine gelirse, işte o zaman felaket tellalı kapınızı çalmış demektir. İletişim neredeyse tamamen kopar, bağırmadıktan sonra işler yürümediği gibi, bir süre sonra bağırmak da fayda etmez. Geri dönüşü oldukça zor bir yola girilmiş demektir.

Bu duruma örnek ise, anneler ve evlatları arasında yaşanan diyaloglardır. Bağırmayı alışkanlık haline getiren anne, evladını, kısa bir sürede bağırmadan iş yapmayan birisi haline getirir. İlerleyen zamanlarda ise, bu duruma alışan çocuk için bağırmak artık bir yaptırım aracı olmaktan çıkar, söz dinlememeye başlar. Anne ise, artık sinir krizlerine doğru yol almaktadır. Bağırdığı halde sözünü dinletemeyen annenin çaresi kalmaz. Bazı anneler bu durumda yaptırım olarak “dövme”yi bir araç kullanıyorlar ki, iyice çıkılmaz bir yola girdiklerinin hiç farkında değiller.

“Bir işi söylemeden yapmayan” bir bireyin, yeterince sorumluluk duygusuna sahip olmadığı düşünülürken, işveren kişi, kendisine bağırmadan iş yapmayan bir birey, kazanılması daha güç bir hale gelmiştir.

Bağırarak yıktığınız köprüler varsa, hiç durmayın ve tatlı dil ile o köprüleri tekrar inşâ etmeye çalışın. Hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır belki ama hatanızı anlamış olmanız, sizin ne kadar büyük bir erdem sahibi olduğunuzu gösterir. Aynı zamanda bu durum, kırılan bir kalbin bir parça dahi olsa mutlu olmasına sebep olacaktır.

Bunlara rağmen bir özür, değmez mi?

Paylaş / Yer imi

Bugünlerde reklâmcılar, klişe tabirleri kullanmayı âdet edindiler. Bunlar kimi zaman bir atasözü, kimi zaman halk dilinde çok kullanılan bir ifade, kimi zaman ise bir deyim olabiliyor. Reklâmcıların birçoğunun yaptığı büyük hata ise “sınırsız” olmaları. Kime hitap ettiğini düşünmeden, karşıdakinin değerlerini yok sayarak onu ne kadar etkileyebileceğini düşünüyorlar, merak ediyorum.

Bir banka kartı reklâmından bahsediyorum. Reklâmlarını ilk gördüğümde benim de hoşuma gitmişti, çünkü düşünmeden karar vermiştim güzelliğine. Biraz düşündüğümde karşılaştığım gerçek, yüreğimi sızlattı. Kullanılan ifade ne amaçlıyor belki belli ama nereye dokunduğunu düşünen var mı hiç? “Babanız olsa bedava vermez”, “Babanız olsa taksit yapmaz”..

“Baban olsa yapmaz” ifadesi bir deyim olsa gerek, çok fazla kullanılıyor. Nerede, ne zaman çıkmış bilmiyorum, lâkin art niyet olduğunu düşünmesem de kullanılmaması gerektiği kanaati iyice yerleşti bende. Bu deyimi bir kök olarak almışlar, süsleyip süsleyip sunuyorlar. Halk içinde kullanılan anlamı elbette mecaz ama reklâmda gerçek anlamıyla kullanılmış. Gerçek anlamıyla kullandığımızda, ancak—Bediüzzaman’ın tabiriyle—Avrupa’nın ikinci yüzüne hitap edebilir. Ki; reklâmlar, müzikler, filmler, vs. şeyler bilinçaltına daha kolay giriyor, bu yüzden hatalı olan değerleri düzeltmek adına adımlar atılması gerekirken, böyle bir reklâma müsaade edilmesi, hiçbir tepki verilmemesi ne anlama geliyor? Uyu(tulu)yor muyuz? Öyle ki, Avrupa’nın ikinci yüzüne karşı bile bu reklâm ile çıkılmaz, çıkılmamalı. Tamir zordur, tahrip kolay. Biz tamir için uğraşmalıyız, zaten yeterince tahrip edilmiş ve tahribata devam ediliyor…

Aile bağlarımızı güçlendirmeye çalışırken maddiyatın araya girmesi/sokulması niçin? “Her şeyi maddede arayanların akılları gözlerine inmiştir, göz ise maneviyatta kördür” diyor Bediüzzaman. Babamla arama maddiyâtı sokmak isteyenin, ben de parmağımı gözlerine, burnumu işlerine sokarım.

Babalarımızla aramızdaki bağı yine Bediüzzaman çok güzel ifade etmiş, “Mâdem peder kimseyi değil, yalnız veledinin kendinden daha ziyâde iyi olmasını ister…” Kendisinden üstün olmasını isteyen bir kişiye—evlâdına—karşı reklâmdaki gibi davranmaz, değil mi babalar? Fıtraten böyle iken fıtratımıza ters bir reklâmla bize hitap edilmeye çalışılması ne kadar doğru? Ya da “pazarlama” niyetinden fazlası mı var bu reklâmı yapan ajansın, yaptıran firmanın?

Benim babam, faturama taksit yapmaz, hepsini kendisi öder. Bedava olarak bir cep telefonu değil bütün servetini verir, gözünü kırpmadan. İstesem/gerekse canını verir benim babam… Benim babam İslâmiyet’in güzellikleriyle donandığından, fıtratı bozulmamıştır ve bu yüzden böyle bir haslete sahiptir, davranışlarındaki güzellik İslâmiyet’ten dolayıdır. İslâm coğrafyası olan ülkemizde benim babam gibi nice babalar var, sayıları hep artıyor—kendimden biliyorum—ve hep olmaya devam edecek İnşallah…

Mü’min, müdakkik olmalı, olaylar karşısında muhasebe yapmalı ve yanlışlara karşı “müsbet hareket” çerçevesinde tepkisini koymalı.

MUSTAFA ALKAN
Yeni Asya ~ 27.12.2009

Paylaş / Yer imi